Alemdağ'da Var Bir Yılan - Yakîn Tiyatro - Yakîn Sahne

Fuaye Ankara ekibi olarak, 26 Mart 2026 Perşembe akşamı Yakîn Sahne'deydik. Yakîn Tiyatro ekibinin sahneye taşıdığı ve Türk edebiyatının mihenk taşlarından Sait Faik Abasıyanık'ın son eseri "Alemdağ'da Var Bir Yılan"dan uyarlanan aynı adlı oyunu izledik. Gösterimin ardından ekiple gerçekleştirdiğimiz fuaye söyleşisinde, yazarın o bıçkın, çelebi ve hayalperest dünyasının sahneye nasıl bu denli canlı ve dokunaklı aktarıldığını konuştuk. Sait Faik'in ruhunu adeta eski bir dostla hasret giderir gibi hissettiren bu özgün uyarlama, Fuaye Ankara olarak bizlerde iz bıraktı.

"Onu suyumuza alıştırdığımız gün bayramlar edeceğiz. Elimize görünüşü dehşetli, korkunç, çirkin ama aslında küser huylu, pek sakin, pek korkak, pek hassas, iyi yürekli, tatlı ve ürkek bakışlı bir yaratık geçirdiğimizden böbürlenerek onu üzmek için elimizden geleni yapacağız. Şaşıracak, önce katlanacak. Onu şair, küskün, anlaşılmayan birisi yapacağız. Bir gün hassaslığını, ertesi gün sevgisini, üçüncü gün korkaklığını, sükûnunu kötüleyecek, canından bezdireceğiz. İçinde ne kadar güzel şey varsa hepsini birer birer söküp atacak."

Söyleşimizin ilk odak noktası, metnin uyarlanma süreciydi. Aynı zamanda oyunun yönetmenliğini de üstlenen Esat Bingöl, lise yıllarından beri zihninde demlenen bu öyküleri sahneye taşırken sadece tek bir hikâyeye bağlı kalmamış. "Alemdağ'da Var Bir Yılan" kitabındaki o sürrealist ve karamsar havayı, yazarın "Son Kuşlar" gibi diğer eserlerindeki motiflerle (örneğin Kırlangıç Yuvasındaki Kadın hikâyesiyle) zekice harmanlamış. Sait Faik'in edebiyatındaki o kırılma noktasını; salt toplumsal gerçekçilikten çıkıp, sırf kendi istediği için, içinden geldiği gibi kurduğu o sürreal ve özgür dünyaya geçişini sahnede görmek, edebi anlamda çok lezzetli bir dramaturjik tercihti.

Oyunun sahneleme biçimi ve oyunculuk dinamikleri, Sait Faik'in toplum içindeki yalnızlığını vurgulamak üzerine ustaca kurgulanmış. Yazarın yansıması olarak izlediğimiz başrolün naif ve izole duruşuna karşılık; ekibin geri kalanının canlandırdığı yan karakterlerin bilinçli bir grotesk üslupla, abartılı ve mekanik bir biçimde oynanması tesadüf değil. Ekip, bu kontrastı yazarın etrafındaki dünyanın ne kadar "absürt ve çiğ" kaldığını, onun o ince ruhunun bu kalabalık içinde nasıl yabancılaştığını göstermek için kullandıklarını belirtti. Oyuncuların birbirleriyle olan yüksek uyumu ve yönetmenin oyuncuya alan açan, rahat prova süreci, sahnedeki bu zorlu ritmin kusursuz akmasını sağlamış.

Söyleşinin en çarpıcı anlarından biri, eserdeki metaforların derinlemesine incelendiği anlardı. "Panço mu kazandı, yılan mı?" sorusu üzerinden açılan tartışmada, Panço'nun aslında Sait Faik'in "insanlığa duyduğu umudu" temsil ettiği konuşuldu. İnsanın içindeki o mutlak iyiliğe ve huzura duyulan inancın, hayal kırıklıklarıyla nasıl buza dönüştüğünü anlatan ekip, Dülger Balığı metaforuyla da bu durumu pekiştirdi. İsa'nın dokunuşuyla ehlileşen ama o iyilik dokunuşu yüzünden yavaş yavaş solup ölen Dülger Balığı gibi; yazarın da toplumun o sözde "iyileştirici" ama aslında tektipleştirici baskısı altında nasıl nefessiz kaldığını ve hassasiyetlerinin nasıl sömürüldüğünü konuştuk. Yılanın ise bir baba figürü gibi yukarıdan inen, acı da olsa gerçeği yüzüne vuran bir uyanış zehri olduğu yorumu, oyuna dair algımızı daha da genişletti.

Söyleşimizi, "Sait Faik bu oyunu izleseydi ne derdi?" şeklindeki o güzel soruyla noktaladık. Yönetmenin, yazma eylemini bir "mezar taşına", yani insanın yaşadığına dair bir "şahitlik" bırakma arzusuna benzetmesini notlarımıza aldık. Ekibin, yazarın zaaflarına, umutsuzluklarına ve kalbine şahitlik etmek, "böyle bir insan yaşadı" diyebilmek için bu oyunu sahnelediğini duymak çok kıymetliydi. Bize böylesine edebi, duygusal ve felsefi bir tiyatro deneyimi yaşattıkları için Yakîn Tiyatro ekibine teşekkür ediyor; Sait Faik'in o küskün ama umutlu ruhunu sahnede yaşatan bu özel oyunun uzun yıllar boyunca seyirciyle buluşmasını diliyoruz.