KAMUSAL SAHNE: Kadıköy'den Ankara'ya Aynı Soru

Kamusal sahnelerde erişim, tahsis ve şeffaflık üzerine

Fuaye Ankara · Mesele · Haziran 2026

GÖRÜNÜR KILINAN BİR MESELE

Mustafa Kara'nın detaylı çalışmasıyla hazırlanmış ve sahneden.net'te yayımlanan yazı, Kadıköy Belediyesi'ne ait Alan Kadıköy'ü odağına alıyor. Bu sahne, başlangıçta bağımsız tiyatrolara alan açmak için katılımcı bir yöntemle kurulmuştu. Yazının asıl değeri, kamusal bir sahnenin zaman içinde nasıl dar bir kullanım alanına sıkıştığını görünür kılmasında. Kuruluşuna emek veren toplulukların çoğu bugün bu sahneye giremiyor.

HABERİN SORDUĞU DOĞRU SORULAR

Haberi önemli kılan yalnızca ortaya koyduğu tablo değil, sorduğu sorular. Kamusal bir sahnenin programını kim, hangi ölçütle, kimin yararına belirliyor? Kaç topluluk başvuruyor, kaçı hangi gerekçeyle geri çevriliyor? Belediyenin verdiği tek yanıtın bilet satışı olması, önceden ilan edilmiş ve kamuoyuyla paylaşılmış açık bir ölçütün bulunmadığını gösteriyor.

ELEŞTİRİ DEĞİL, ORTAK AKIL ÇAĞRISI

Kadıköy Tiyatroları Platformu'nun belediyeye sunduğu ilkeler ve öneriler metni de bu nedenle önemli. Belediye Kanunu'na ve UNESCO sözleşmesine dayanan metin, kamusal sahnelerin kira geliri üreten işletmeler değil, kültürel üretimi gözeten kamu hizmetleri olduğunu hatırlatıyor. Platform; başvuru ve tahsis verilerinin paylaşılmasını, bağımsız bir değerlendirme kurulunu ve gişenin tek ölçüt sayılmamasını öneriyor.

AYNI SORU, ANKARA İÇİN

Ankara'da da belediyelere ve kamuya ait tiyatro sahneleri var. Bu salonlar kamunun parasıyla yapıldı, kamunun parasıyla ayakta duruyor. Buna karşın şehrin canlı tiyatro üretimini büyük ölçüde taşıyan bağımsız ekipler için bu sahnelerin kapısı çoğu zaman kapalı. Kamusal kaynakla kurulmuş bir salonun kamunun tiyatrosuna açık olması beklenir; oysa erişim çoğu kez bir hak değil, lütuf gibi işliyor.

İLAN EDİLMEYEN FİYAT VE ÖLÇÜT

Bir bağımsız ekip Ankara'da kamuya ait bir sahneye nasıl girer; hangi bedelle, hangi sırayla, hangi ölçütle değerlendirilir? Bu soruların yanıtı kamuoyuna açık biçimde ilan edilmiyor. Tahsisin neye göre yapıldığı, kimin hangi gerekçeyle kabul ya da reddedildiği görünür değil. Kadıköy örneğinin gösterdiği tam da bu: ölçüt açıklanmadığında kamusal sahne fiilen kapalı bir kapıya dönüşür.

BOŞ DURAN KAMU SAHNESİ

Sorunun bir de öteki yüzü var. Bağımsız ekipler oynayacak sahne ararken, kamuya ait kimi mekânlar kullanılmadan ve üretime açılmadan bekliyor. Atıl bir salon yalnızca bütçe kaybı anlamına gelmez; sahnelenememiş oyunların, buluşamamış seyircinin ve kurulamamış toplulukların da kaybıdır. Kamu parasıyla yapılmış bir mekânın kilitli durması, o kaynağın amacına aykırıdır.

ASIL SORU: TABELA MI, ERİŞİM Mİ

Kamu parasıyla kurulmuş ama gerekçesi açıklanmayan kararlarla bazı topluluklara kapanmış bir sahne, kamusallığını yavaş yavaş yitirir. Asıl mesele de burada düğümlenir: Kamusal sahne dediğimiz şey yalnızca bir bina mıdır, yoksa o binaya adil erişimi mümkün kılan ilke, yöntem ve sorumluluk mudur?

Kaynakça

• Mustafa Kara. (2026). Alan almış Kadıköy: Harika Tahsisler Listesi. sahneden.net, 11 Haziran 2026. (Kadıköy Belediyesi'ne ait Alan Kadıköy'ün sezon tahsislerine ilişkin veri temelli inceleme.)

• Kadıköy Tiyatroları Platformu (2026). Kamusal Tiyatro Sahnelerinin Adil, Şeffaf ve Katılımcı Kullanımına İlişkin İlkeler ve Öneriler. (Belediyeye sunulan on sekiz maddelik ilkeler metni.)